Open kaart

Onlangs bracht ik een paar dagen door met vrouwen die ik al 36 jaar ken. Bij onze eerste kennismaking verwachtten we allemaal een kind. Het was september 1990. We gingen naar zwangerschapsgym om te leren hoe je het best kon bevallen. Na de geboorten bleven we elkaar zien. Acht jonge moeders hebben veel te bespreken. De koffieochtenden evolueerden naar etentjes ’s avonds tot zelfs een heel weekend weg. Niet iedereen bleef aangehaakt. Sinds 2012 tellen we vier deelnemers. De ontmoetingen zijn onregelmatig, maar het jaarlijkse lange uitje is overeind gebleven. Twee weken geleden waren we in Geversduin aan zee.

Bijzonder!

Door de jaren heen weet iedereen die mij kent van deze vriendschap af. Ik hoef maar een half woord los te laten over een aanstaande uitstap of men vult de rest al in. De organisatie ligt om de beurt bij een ander. Dat vind ik prettig. Je kunt op touw zetten wat jij fijn vindt en je mag niet mopperen over de invulling van een ander. Zo kom je nog eens ergens.

Leuk!

Toch begon er bij mij in de loop der jaren iets te wringen. Lange tijd heb ik onze verbinding op het allerhoogste plan gezet, de vriendschap geïdealiseerd, de situatie opgehemeld. Ik heb me gedragen als de ideale vriendin, attent, kaartjes op tijd, altijd als eerste paraat met een datumprikker. Er mocht nergens de klad in komen, ik hield iedereen bij de les, liep mensen achterna. Over gebeurtenissen in mijn leven schreef ik lange mails. We zagen elkaar dan wel niet zo vaak, op de hoogte blijven van al mijn zielenroerselen moesten ze. Want dat hoort bij echte vriendschap. Dat is mijn overtuiging, mijn dogma.

Vrouwenvriendschappen heb ik theoretisch hoog in het vaandel staan, ik wil ze niet missen. Toch kwam ik (tot voor kort) aan andere vriendinnen niet toe. Jammer vond ik dat en ik begreep niet goed waarom ik zo schaars in de contacten zat. S, A en B waren wél voorhanden en moesten noodzakelijkerwijs de rollen vervullen van beste vriendinnen. Mijn lat ligt hoog. Dus sleepte ik het drietal aan de haren mee in mijn plannen, in mijn leven. Ik zette ze op een voetstuk. Ik sloofde me uit en was daar veel energie aan kwijt. Daarbij was er steeds het besef dat ik niet terugkreeg wat ik investeerde. Die scheve balans kon niet eeuwig blijven duren.

Na ieder uitje kwam ik teleurgesteld thuis. Het ideaalbeeld van vriendschap, te zien in series en films, had ik weer niet mogen beleven. Ik stelde me legendarische scènes voor waarin je elkaar dronken en emotioneel in de armen valt om twee uur ‘s nachts, omdat je eindelijk je grootste schaamte en diepste geheimen hebt durven bekennen. Ik fantaseerde over een gevoel van intense verbondenheid. Rationeel benoemde ik dat wel, droeg het uit, maar voelde het van binnen niet.

De onzekerheid zit in het gevoel de boot te missen, buiten de groep te staan. Waarom voel ik me een roepende in de woestijn? Waarom bevredigt onze omgang me niet? Wat is er nodig om me goed te voelen in dit clubje? En is dat te pakken en daarna haalbaar?

Toen ik merkte dat ik tegen het laatst ondernomen weekend opzag, me er niet op verheugde en weerzin voelde tegen de moeite die het me zou kosten om een opgewekte Maaike neer te zetten, vond ik dat ik open kaart moest spelen. Voor de draad ermee!

Ik bereid mijn gesprek zorgvuldig voor. Mijn intentie is vooral om de vriendschap te behouden, niemand te kwetsen en geen verwijten te maken. Laat ik vooral vanuit mezelf spreken. Ik wil mijn hart luchten. Ik wil vertellen dat ik me leeg en vermoeid voel als ik een weekend met hen achter de rug heb. Dat ik gefrustreerd thuiskom omdat verwachtingen niet zijn uitgekomen.

Aangekomen in ons vakantiehuisje, steek ik op vrijdagavond van wal:

Onze weekenden verlopen volgens een vast algoritme, zo is mijn indruk. We herinneren ons wat we vorig jaar hebben besproken en beginnen daar weer over. We pakken de draad weer op, maar wel in precies dezelfde groef met abstracte verhalen, ‘hoog over’, een korte versie, grote lijnen. Waar is de diepte?

Buiten de weekenden en etentjes om ben ik iedereen weer ‘kwijt’, voel ik me eenzaam en vriendinloos. Op deze manier vind ik onze vriendschap moeilijk vol te houden, minder interessant. Wat heb ik hieraan?

Het komt over alsof onze vriendschap bij mij het meest leeft. Ik heb altijd haast om opnieuw af te spreken, ik heb de grootste behoefte dingen te delen. Bovenal verwacht ik altijd meer, altijd te veel. Ik voel me niet gezien, gehoord. Ik ben mezelf niet, ik forceer, doe te blij.

Om teleurstellingen te vermijden ben ik de laatste jaren minder moeite gaan steken in onze relatie. Ik doe een poging om jullie losser te laten. Dat vind ik verdrietig en het ligt niet in mijn aard expres onattent te zijn. Ik kan een verjaardag niet over het hoofd zien. Hoogtepunten vergeet ik niet. Dus blijf ik acties ondernemen, felicitaties sturen, passende woorden op cruciale data appen. Het blijft zeer doen als ik, volgens het principe van wederkerigheid, niet hetzelfde terugkrijg.

Ik wil jullie graag begrijpen om mezelf wat minder te kwellen. Hoe belangrijk is de vriendschap voor jullie eigenlijk? Hoe zie je de toekomst?

De reacties op mijn relaas vallen niet mee, maar zijn ook niet ontmoedigend.

B zegt dat we onderling nu eenmaal niet nabij zijn. Het is altijd al een vriendschap op afstand geweest. Ze zegt ook dat ze geen andere vriendin heeft met wie ze dan wél hartsvriendin is. Ik hoef mij de gevoelde afstand niet persoonlijk aan te trekken. Op mijn verzoek vertelt ze over de brouille in haar familie, waarvan ik voorheen weinig begreep, omdat ze de informatie slechts summier deelde. Haar verhaal is me nu helder juist dankzij details. Toch wil ze er liever niet over praten in ons gezellig bedoelde weekend. Dat moet ik respecteren.

A reageert wat afstandelijker op mijn aantijgingen. Ze poneert dat ze enkele pijnlijke kanten in haar relaties met verwanten wel degelijk heeft gedeeld. Ze vindt het gehalte intieme onthullingen dik voldoende. Wat wil ik nog meer? Ze benadrukt dat ik vertrouwen moet hebben. Bij nood kunnen we echt wel op elkaar terugvallen, meent ze.

S zegt niet veel. Ik kan niet terughalen wat haar inbreng eigenlijk is geweest. Luister ik niet goed? Ze is sowieso altijd de laatste die een duit in het zakje doet. Later vertelt ze in tranen dat de bekoelde verhouding met haar broer haar verdriet doet.

Tja. Is dit nu wat ik bedoel? Hebben we plots een hooggekwalificeerde vriendschap nu de vrouwen met mijn mes op hun keel er een persoonlijke geschiedenis hebben uitgeperst?

Nee, ik ben er nog niet. Dit is niet de volledige verklaring voor mijn onbehagen. Het scheert erlangs. Ik verwacht vooral makkelijke omgang. Niet je best hoeven doen. Leuk gevonden worden zonder dat je er energie aan kwijt bent.

Bij mijn familie voel ik me meestentijds totaal op mijn gemak tijdens lunches waar de grappen niet van de lucht zijn, borrels waar laatste aankopen worden besproken en spelletjesavonden vol luchtige praat. Brabants geouwehoer, helemaal prima.

Niks diepgang, en toch is het goed.

Bij het laatste team waar ik werkte kostte het me geen moeite om mezelf te zijn. Ik werd gewaardeerd om mijn ervaring en mijn kennis was welkom. In het veilige kader van ons vak bewoog ik me moeiteloos. Er was ook plaats voor wel en wee privé. In een hecht groepje collega’s was het fijn toeven. Mijn plaats erin was vanzelfsprekend.

Wanneer voel ik me senang? Het antwoord moet ik zoeken in de bewondering die mij ten deel valt, de aandacht en respect die ik krijg, de intensiteit waarmee er naar mij geluisterd wordt, er mogen zijn zonder een lat die hoog ligt.

Uit mijn werkende leven hou ik een collega over, van lieverlee vriendin geworden. P zegt dat ik al leuk ben zonder daarvoor mijn best te doen. Ze zegt dat er stiltes mogen vallen en ik geen tijd hoef te vullen. Leun gerust achterover, straalt ze uit. Ontspan! Dat klinkt goed en bij haar leer ik snel. De tijd vliegt. Eenmaal aan de praat zijn we zo drie uur verder.

Mijn voornemen is om deze attitude vast te houden en aan te wenden in het voormalige zwangerschapsgymclubje. Pas dan kan ik me op mijn gemak voelen, hoef ik geen speldenprikken meer uit te delen, kan ik de anderen onbevangen tegemoet treden. De sfeer zal er ongetwijfeld van opknappen.

Laat ik de goede dingen omarmen. Er zijn zo veel leuke weekenden geweest! Ergernissen en frustraties zullen opdrogen is mijn hoop. En verschillen tussen mensen zijn er nu eenmaal, mogen er zijn. Deze dien ik te accepteren. De vriendschap is niet ideaal, maar goed genoeg. Bovenal probeer ik mijn verwachtingen bij te stellen. Ik voel dat dit de sleutel is tot verbetering. Ophouden met onuitgesproken eisen en onrealistisch verwachten. Mezelf blijven, tegelijkertijd niets forceren bij de ander.

Volgend jaar wil ik me weer op ons weekend kunnen verheugen, zonder beladen gesprek in mijn achterzak. Laat ik die rust in mezelf vinden!

3 gedachten over “Open kaart”

  1. Tja, vriendschap schuurt soms zo blijkt…
    Maar daar zit ook de kracht. Juist dat het af en toe mankementen vertoont ; gemiste wederkerigheid, het ontbreken van de aandacht , kan het blijkbaar hebben. Het zou geen vriendschap zijn als deze dingen verwijdering zouden brengen.
    Ingewikkeld dus en aan onderhoud onderhevig….koesteren

  2. Nawoord
    Kort na het weekend lees ik een artikel in Volkskrant magazine over repetitieve vriendschappen (3 oktober 2026). Daar herken ik me in. Ik krijg het idee dat mijn onbehagen niet uit de lucht gegrepen is. Er zijn boeken over het verschijnsel geschreven:
    Michelle Elman – Bad friend
    Vrienden vertellen elkaar constant over hun leven in plaats van dat leven daadwerkelijk samen te beleven. Het wordt een ‘bijpraatvriendschap’ waarbij de nadruk op onderhoud ligt.
    Raounak Kladdari – Even goede vrienden
    Gesprekken blijven aan de oppervlakte steken en komen niet verder dan een uitwisseling van feiten en gebeurtenissen. In zulke situaties mis je een verdiepende slag en ben je meer kennissen dan vrienden.
    Zo erg als in bovenstaande beschrijvingen is de situatie niet. Wij praten niet alleen, maar doen ook dingen, we ondernemen iets, gaan naar een onbekende plaats. Dan maak je samen nieuwe herinneringen. Dat helpt.

  3. Je hebt het goed verwoord. Vanuit jezelf is altijd het beste. “Vrienden/vriendinnen” blijft lastig als je er verwachtingen tegenover zet. Open en met niet al teveel verwachtingen werkt vaak het beste. Ontspannen mensen tegemoet treden kan lastig zijn, omdat je toch altijd met die verwachtingen blijft zitten. Maar eraan werken is zeker een goed plan!

Reacties zijn gesloten.

Scroll naar boven